احمدبن ابی یعقوب که به یعقوبی مشهوراست،وازمتقدمین تاریخ‌نگاری وجغرافیا درمیان مسلمین است،درقرن سوم هجری وهم‌زمان با دوره‌ی خلافت عباسی،دررساله‌ای مختصربا نام «مشاکلة الناس لزمانهم»این نظریه‌ی رامطرح می‌کند که مسلمین درباورها،رفتارهای فردی واجتماعی تابع خلفاهستند وازدایره‌ی اخلاق،اقوال وگفتارخلیفه خارج نمی‌شوند.این درحالی است که درهمان زمان نهضت روشن‌گرانه‌ی امامان شیعه برقراربوده است ویعقوبی خود یکی ازعالمانی است که به تشیع معتقداست. به این ترتیب آیا نظریه‌ی او می‌تواندبا توجه به اقدامات گسترده‌ی امامان شیعه، و تمرد شیعیان از تبعیت دستگاه خلافت از اعتباری برخوردار باشد؟ تحقیق حاضر با تبیین دقیق اجزاء و متغیرهای موجود در نظریه‌ی یعقوبی وبررسی شواهدی که او دررساله‌ی مختصرخودآورده است، نشان می‌دهد هرچند یعقوبی نمی‌تواند صرفاً با ارجاع به خلفا خصوصاً خلفای دوره‌ی اموی وعباسی، تمام تغییرات وتحولات اجتماعی ازآن دوران را توضیح دهد، اما به نکته‌ای توجه داده است که ازرابطه‌ی میان مسلمانان و خلیفه‌ی رسول خدا به دست می‌آید: خلیفه جانشین رسول خداست وهمان گونه که رسول خدا برای عموم مسلمین الگو واسوه است،خلیفه نیز الگو واسوه خواهد بود، مگرآنکه این باور دست‌خوش تحول و تغییرشود واقدامات امامان شیعه در راستای ایجاد این تحول وتغییرومخدوش کردن مشروعیت دستگاه خلافت بوده است.